Gleann Fhinne

Eagraíonn Oideas Gael cúrsaí Gaeilge do dhaoine fásta agus freastalaíonn na mílte orthu gach bliain: tagann siad as gach cearn, ó Bhaile Átha Cliath go Tóiceo.

Bíonn an chuid is mó de na cúrsaí ar siúl i nGleann Cholm Cille, ach i mí Lúnasa bíonn dhá chúrsa ar leith i nGleann Fhinne, ceantar Gaeltachta beag cúpla míle ó Bhealach Féich.

D’fhreastal mé féin ar chúrsa i nGleann Fhinne blianta fada ó shin, nuair a bhí gach duine óg. Bhí an Dochtúir Seosamh Watson i mbun an chúrsa: rinneadh Ollamh le Nua-Ghaeilge de in Ollscoil Bhaile Átha Cliath níos moille. Múinteoir iontach a bhí ann: bhí sé ábalta pointí casta gramadaí a mhíniú agus samplaí maithe a thabhairt ar iompú boise. Tá leabhair agus ailt gan áireamh scríofa aige, ina measc ‘Scian a caitheadh le toinn’, seanchas ó chuid de na cainteoirí dúchais deireanacha in Inis Eoghain, bailithe ag Cosslett Ó Cuinn agus curtha in eagar ag Seosamh agus Aodh Ó Canainn.

Beidh a fhios acu siúd a chonaic an clár faisnéise ‘Ar bhealach na Gaeltachta’ ar BBC2 an tseachtain seo caite cén fáth go bpiocann Oideas Gael Gleann Fhinne mar lárionad teagaisc. Tá an radharc tíre galánta, leis na Cruacha Gorma mar chúlra. (Bhí clú agus cáil ar na Cruacha mar Ghaeltacht lá den saol, ach tá an áit bánaithe anois.) Bhí Gaeilge shoiléir bhlasta ag na cainteoirí dúchais ó Ghleann Fhinne a labhair ar an chlár. Tá Gleann Fhinne faoi bhrú ag an Bhéarla, mar atá na Gaeltachtaí eile uilig, ach meastar gur teanga theaghlaigh í i Ieath de na tithe sa cheantar go fóill.

Tá cur síos an-mhaith ar an Ghleann ag Áine Ní Dhíoraí ar beo.ie. (Go chuig ‘Cartlann’ ar an leathanach baile). Cé gur chaill muid an iris idirlín ‘beo’, tá an chartlann ar fáil go fóill. Áis den chéad scoth do mhúinteoirí agus do mhic léinn atá ann.