Máirtín Ó Cadhain

Fuair Máirtín Ó Cadhain bás ar an 18 Deireadh Fómhair 1970. Fear ildánach ab ea é: múinteoir scoile, scríbhneoir, béaloideasaí, feachtasóir ar son na Gaeilge, agus faoi dheireadh, ollamh ollscoile.

Fuair Máirtín Ó Cadhain bás ar an 18 Deireadh Fómhair 1970. Fear ildánach ab ea é: múinteoir scoile, scríbhneoir, béaloideasaí, feachtasóir ar son na Gaeilge, agus faoi dheireadh, ollamh ollscoile.

D’fhreastal sé ar an bhunscoil áitiúil sa Spidéal i nGaeltacht Chonamara agus fuair sé calaíocht mar mhúinteoir i 1926. Chaill sé a phost mar oide mar gheall ar a pholaitíocht. I ndiaidh trémhse i gCampa an Churraigh mar imtheorannaí, fuair sé post leis an Rialtas mar aistritheoir. Ag an am sin thosaigh sé ag foilsiú a úrscéal mór,-‘Cré na Cille’, mar shraithscéal ar Scéala Éireann. Fuair sé post mar léachtóir i gColáiste na Tríonóide i 1956 agus ceapadh é mar Ollamh na Gaeilge i 1969. I measc rudaí eile, bhí sé ina bhall den ghrúpa a bhunaigh Gael Linn agus bhí sé an-ghníomhach i nGluaiseacht Chearta Sibhialta na Gaeltachta. Scríobh sé gearrscéalta agus bhí a lán alt conspóideach aige ar irisí agus nuachtáin fosta.

Thug Peadar Ó Flatharta léacht air mar chuid de shraith a d’eagraigh Comhdháil Náisiúnta na Gaeilge i 2013. Ag caint ar smaointe Uí Cadhain ar an Ghaeilge, deir sé, ‘Tá dóthain acmhainní, saibhris agus maoine againn le tabhairt faoina dhéanamh (an Ghaeilge a choinneáil beo). Caithfear í a neartú ar bhealach céimnithe, í a sheachadadh ó ghlúin go glúin, í a fhorbairt, a aclú, agus a chur in oiriúint don saol reatha agus mar dlúthchuid de shaol an náisiúin.’ Ach ina áit sin, deir sé gur cuireadh deireadh leis an riachtanas Gaeilge sa státseirbhís agus nár lorgaíodh stádas oifigiúil don Ghaeilge san Aontas Eorpach.

Scríóbh Ó Cadhain paimfléad, ‘Gluaiseacht na Gaeilge, gluaiseacht ar strae’. Dúirt Ó Flatharta má leanann cúrsaí ar aghaidh mar atá siad, nach mbeidh gluaiseacht ar bith fágtha.

Rang Gaeilge: Tosóidh rang Gaeilge d’fhoghlaimeoirí i Halla Mhuire, Magh, Dé Máirt seo chugainn ar 7.45. Fáilte roimh chách.Tuilleadh eolais: Áisionad Mhaighe: 074 93 84572