Na Ceiltigh

0
Have your say

Tá cur amach ag achan duine ar an fhocal ’Ceilteach’: crosa Ceilteacha, an reiligiún Ceilteach, ealaín Cheilteach, nósanna Ceilteacha, miotaseolaíocht Cheilteach, an spiorad Ceilteach, srl.

Tá cur amach ag achan duine ar an fhocal ’Ceilteach’: crosa Ceilteacha, an reiligiún Ceilteach, ealaín Cheilteach, nósanna Ceilteacha, miotaseolaíocht Cheilteach, an spiorad Ceilteach, srl.

Tá Gairdín Ceilteach ar imeall Chathair Dhoire. Agus ar ndóigh, tá foireann sacair i nGlaschú, na Ceiltigh, a dhéanann go maith sa bhaile, ach a dhéanann ’Brexit’ bliain i ndiaidh bliana nuair a imríonn siad san Eoraip. Ná déanaimis dearmad ar an Tíogar Ceilteach nach maireann.

Ach cé hiad na Ceiltigh? Ba ghrúpaí treibheanna iad a tháinig go hÉirinn sa séú haois RC. Creidtear go ginearálta gur tháinig siad ó lár na hEorpa, ach de réir teoirice suimiúla, tháinig siad ó thuaisceart na hAfraice, tríd an Mheánmhuir. Thug siad a nósanna agus a dteanga leo – is teanga Cheilteach í an Ghaeilge, ar ndóigh. Tá tionchar chreideamh na gCeilteach le feiceáil sa teanga. Mar shampla, deirimid ‘Tá eagla orm’, ‘Tá ocras orm’: chreid na Ceiltigh go raibh fórsaí ag obair taobh amuigh in áit mothúcháin ag éirí taobh istigh dínn.

Tá tionchar na gCeilteach le sonrú ina lán gnéithe den saol, an litríocht ina measc. Níl a rian le feiceáil sna seanscéalta amháin ach sa litríocht chomhaimseartha chomh maith. Léiríonn ‘The Celtic Spirit and Literature’, leabhar a chuir The Columba Press amach ar na mallaibh, an dóigh ar fhág an spiorad Ceilteach lorg ar scríbhneoirí na hÉireann. Ní chuireann sé iontas ort go bhfuil leithéidí Yeats, Synge, Heaney agus Friel luaite, ach b’fhéidir go gcuirfidh ainm James Joyce iontas ar dhaoine. Is as tuaisceart na hÉireann an dá údar, Grace Clunie agus an Dochtúir Tess Maginess. Baineann an bailiúchán d’aistí seo le stair na gCeilteach, a ndearcadh ar an dúlra, an grá áite a bhí acu, a gcruthaitheacht, a gcreideamh agus gnéithe eile dá gcultúr. Tá stíl shoiléite shoiléir ag an dá údar. Tá an leabhar ar fail in Veritas agus in Eason’s, Leitir Ceanainn agus Doire agus i siopaí leabhar neamhspleácha ar fud na tíre.