Na Tíogair

0
Have your say

Bhí clár faisnéise iontach ar TG4 Dé Domhnaigh seo caite: Tunnel Tigers Thír Chonaill – scéal na mianadóirí as Dún nan Gall a d’oibrigh ar na scéimeanna leictreachais in Albain i ndiaidh an Dara Cogadh Domhanda.

Obair mhaslach a bhí ann. Bhí na mianadóirí ‘ag sclábhaíocht agus ag sluaisteáil cré ó éirí go luí na gréine’. Bhí siad ag obair in áiteanna iargúlta i nGarbhchríocha na hAlban. Bhí lóistín acu i mbotháin ghruama le háiseanna bunúsacha. Bhí an bia uafásach go minic. Bhí an obair féin thar a bheith contúirteach. Ní raibh innill shoifisticiúla acu, ach barraí miotail agus sluasaidí. Thit na carraigeacha anuas ar na fir go minic. Maraíodh cuid mhaith acu i rith na hoibre. Baineadh úsáid as pléascaigh chun na carraigeacha a scaoileadh. Bhí na hoibrithe ag analú múch nimhneach. Ní raibh cosaint ar bith acu. Nior chaith siad clogad fiú. D’éirigh a lán oibrithe bodhar toisc nach raibh cosaint dá gcluasa acu. Bhí na fir chomh tuirseach sin i ndiaidh lá oibre go minic nach raibh siad ábalta éirí chun an solas a mhúchadh sa seomnra codlata. Bhí gasúir ocht mbliana déag d’aois ag obair faoi thalamh.

Cad é a mheall na mianadóirí chuig na tollain? D’admhaigh siad go simplí – an t-airgead. Ach ní raibh siad santach. Bhí Éire cosúil leis an Tríú Domhan ag an am: ní raibh obair ar bith sa bhaile agus bhí na fir ábalta airgead a chur ar ais chuig a dtealaigh.

I rith an ama, tháinig biseach éigin ar an scéal. Déanann maisíní obair a rinne na sclábhaithe roimhe. Tá glúin úr ann. Anois in áit na carraigeacha a bhriseadh leis na lámha, tá maisíní-aimseartha ann: brúnn innealtóir ar chúpla cnaipe. Ach bhí taobh dearfach ann fosta. Is léir go raibh na Tíogair an-bhródúil as an obair a rinne siad. Bhí spiorad pobail sna campaí ina raibh siad. Bhí camaradaíocht ann. Bhí cuid de na hoibrithe ábalta filleadh ar Éirinn mar gheall ar an airgead a shaothraigh siad. D’fhan cuid eile in Albain agus bhí saol maith acu ansin.