Cosúlachtaí

I bpíosa a scríobh sé roinnt blianta ó shin, déanann Liam Ó Muirthile cur síos ar chuairt a thug sé ar Cheanada agus déanann sé tagairt d’Émile Nelligan, file Francach- Ceanadach (Rogha Alt,1989-2003).

I bpíosa a scríobh sé roinnt blianta ó shin, déanann Liam Ó Muirthile cur síos ar chuairt a thug sé ar Cheanada agus déanann sé tagairt d’Émile Nelligan, file Francach- Ceanadach (Rogha Alt,1989-2003).

Sílim go bhfuil sé suimiúil comparáid a dhéanamh idir Nelligan agus an scríbhneoir Conallach clúiteach, Seosamh Mac Grianna.

Rugadh Nelligan sa bhliain 1879. As Baile Átha Cliath a athair, David Nelligan (Ó Niallagáin) . Ceanadach de shliocht Éireannach ba ea a mháthair. Iontas a bhí in Émile mar pháiste. Léigh sé a lán. Ní raibh suim aige i bpost rialta: bhí cúpla jab aige agus ansin chinn sé scríobh go lánaimseartha. Scríobh sé 170 dán agus amhrán ó aois a sé déag go dtí a naoi déag. Tháinig cliseadh néarógach air ansin agus chaith sé an chuid eile dá shaol i dteach na ngealt faoi chúram Bhráithre na Carthanachta i Montréal. Fuair sé bás sa bhliain 1941.Tá áit ar leith aige i litríocht na Fraincise: bhí tionchar mór aige ar na filí eile dá ghlúin. Scrúdaigh sé a smaointe agus a mhothúcháin féin in áit dánta tírghrá a bhí san fhaisean ag an am a chumadh.

‘Bíonn Seosamh Mac Grianna ag iarraidh léargas comhaimseartha a thabhairt dúinn ar shaol na Gaeltachta agus gan a bheith taobh leis an léargas traidisiúnta idéalach i gcónai.’ (Nollaig Mac Congail) Neamhchósúil le mórán scríbhneoirí Gaeilge ag an am, rinne Mac Grianna iarracht carachtair réadúla a chruthú agus smaointe agus mothúcháin a nochtadh in áit carachtair dhá bhuntomhas a léiriú. D’éirigh sé as an mhúinteoireacht agus thosaigh se ag scríobh go lánaimseartha. Fuair sé obair ó chomhlacht foilsitheoireachta an Rialtais, an Gúm, mar aistritheoir ach shaothraigh sé fíorbheagán airgid. Chuir a bhean chéile lámh ina bás féin agus bádh a mhac. Bhí strus uafásach air agus bhí air dul isteach in Ospidéal Naomh Conall i Leitir Ceanainn, áit ar chaith sé 31 bliain sula bhfuair sé bás i 1990.

Nuair a thit an bheirt scríbhneoirí seo tinn, ‘thráigh an tobar’, agus bhí an litríocht dhomhanda níos boichte dá bharr.